Op 11 april 1713 is in Utrecht de Vrede van Utrecht gesloten, een belangrijk moment in de geschiedenis van Europa. Deze vrede maakte een einde aan een reeks verwoestende oorlogen, die in de loop van bijna twee eeuwen vele miljoenen mensen het leven hadden gekost. In 2013 wordt 300 jaar Vrede van Utrecht groots gevierd. Nu al organiseert Vrede van Utrecht samen met tal van andere organisaties jaarlijks culturele programma’s. Het programma verbindt kunst en cultuur aan actuele maatschappelijke thema’s. De activiteiten vinden plaats in stad en provincie Utrecht. In 2018 wil Utrecht opnieuw gastheer van Europa zijn, maar nu als Culturele Hoofdstad van Europa. De komende jaren gaat Utrecht steeds meer internationale samenwerking aan met toonaangevende kunstenaars en gezelschappen uit Europa.
Vrede van Utrecht toen
Op 11 april 1713 is in Utrecht de Vrede van Utrecht gesloten, een belangrijk moment in de geschiedenis van Europa. Deze vrede maakte een einde aan een reeks verwoestende oorlogen, die in de loop van bijna twee eeuwen vele miljoenen mensen het leven hadden gekost. De wil tot machtsuitbreiding van één land (eerst Spanje, daarna Frankrijk) en de godsdienstige tegenstellingen tussen twee religies, katholiek en protestant, vormden in deze oorlogen een fatale combinatie.Vrede van Utrecht: culturele en maatschappelijke vooruitgang
De Vrede van Utrecht vormt een breekpunt tussen de allesverwoestende godsdienstoorlogen uit de twee voorafgaande eeuwen en de periode van conflictbeheersing daarna. De hele zeventiende eeuw had maar vier vredesjaren gekend, de Vrede van Utrecht brengt een kwart eeuw zonder oorlog. Diplomatie en internationale afspraken, gecombineerd met gerichte militaire operaties, komen in de plaats van de gruwelijkheden van de zestiende en zeventiende eeuw.
De Vrede van Utrecht leidt in heel Europa tot grote opluchting en brengt een lange periode van culturele en maatschappelijke vooruitgang. In de betrokken landen worden dankdiensten gehouden, er vinden concerten plaats en er wordt op grote schaal vuurwerk afgestoken. Allegorische prenten en penningen vinden een ruime verspreiding. Händel schrijft het Utrecht Te Deum ter gelegenheid van de Vrede van Utrecht.
Geschiedenis, hoe zat het ook al weer:
De Tachtigjarige Oorlog (1568-1648 ) en de Dertigjarige Oorlog (1618-1648 ) zijn bloedige conflicten die zijn ontstaan door de breuk in het Westerse Christendom vanwege de Reformatie. De Vrede van Munster brengt in 1648 een kort moment van machtsevenwicht. De Franse koning Lodewijk XIV gooit roet in het eten. Hij is fanatiek katholiek en maakt in eigen land een einde aan de godsdienstvrijheid van de protestanten. Daarnaast probeert hij heel Europa te beheersen.
Lodewijk XIV stuit op een hardnekkige tegenstander: de Nederlandse stadhouder Willem III, die in 1689 ook koning van Engeland wordt. Hij slaagt erin de Franse opmars te stuiten. Maar in 1700 slaat Lodewijk XIV een grote slag: de Spaanse koning Karel II gaat dood sterft zonder kinderen. De Spaanse koning wees Filips van Anjou aan als erfgenaam, de kleinzoon van de Franse Lodewijk XIV. Het Spaanse wereldrijk zou in Franse handen komen. Willem III brengt een Europese coalitie bijeen om dit te verhinderen: Groot-Brittannië, de Republiek der Verenigde Nederlanden, Portugal, Savoye, Denemarken, Pruisen schuiven samen met de Duitse keizer Leopold II de jongere zoon Karel III naar voren. Omdat de opvolging van de Spaanse troon de aanleiding is, gaat dit conflict de geschiedenis in als de Spaanse Successie-oorlog.
Wereldoorlog 0
Veel Europese landen zijn betrokken bij deze oorlog en de militaire operaties vinden plaats in verschillende gebieden: Spanje, de Zuidelijke Nederlanden (nu België en Luxemburg), Italië en Zuid-Duitsland. De zee-oorlog, waarbij onder meer Gibraltar wordt veroverd door een Brits-Nederlandse eenheid, strekt zich uit over de hele wereld: Spaanse, Britse, Nederlandse en Franse koloniën in Azië, Afrika en Noord- en Zuid Amerika.
Vrede van Utrecht: dialoog en verzoening
Rond 1710 werd duidelijk dat geen van beide partijen kon winnen. In januari 1712 wordt begonnen met formele vredesbesprekingen in Utrecht. Meer dan een jaar lang onderhandelden diplomaten uit heel Europa over de toekomst van het werelddeel. Op 11 april 1713 wordt de Vrede van Utrecht getekend.
Filips V mag koning van Spanje blijven, op voorwaarde dat hij of zijn nakomelingen nooit de Franse troon zullen bestijgen. Ook moet hij een aantal gebieden afstaan. Groot-Brittannië is de grote winnaar met de toekenning van Gibraltar, gebieden in Noord-Amerika en handelsvoordelen in Zuid-Amerika. Keizer Karel VI kan zijn Oostenrijkse landen uitbreiden met de Zuidelijke Nederlanden en delen van Italië. Savoye krijgt Sardinië. Frankrijk heeft alleen wat gebiedsverlies in Canada. De grote verliezer is eigenlijk de Nederlandse Republiek, die haar status als grootmacht uit de Gouden Eeuw definitief verliest. De Franse gezant wreef het de Nederlandse gastheren pijnlijk onder de neus met de woorden: “Wij onderhandelen hier bij u, over u en zonder u!”